ตอน3 หฐโยคะ กุณฑลินีโยคะ ตันตระโยคะ (Hatha ,Kundalini, Tantra yoga) – (fb โพสต์ 25/06/24)

ต้องพิจารณาแนวคิดพื้นฐานซึ่งเป็นศูนย์กลางของโยคะทั้งสามอย่าง โดยกล่าวถึงกุณฑลินีประกอบไปด้วย คือ มีช่องหรือนาฑีในร่างกายที่ปราณสามารถผ่านเข้าออกได้และมีจำนวนมาก ในส่วนที่เกี่ยวกับกุณฑลินี มีนาฑีที่สำคัญที่สุด 3อย่าง คือ อิฑา (Ida) ปิงคลลา (pingala)และ สุษุมณา(susumna)

นาฑีทั้งสามนี้แล่นไปตามกระดูกสันหลัง สุษุมณาแล่นตรงขึ้นไปตามแนวกระดูกสันหลังส่วนอิฑาและปิงคคลาแล่นวนตามแนวกระดูกสันหลัง อิฑานาฑีแล่นผ่านจมูกข้างซ้ายปิงคคลาแล่นผ่านจมูกข้างขวา

อิฑาและปิงคลานาฑียังมีชื่ออย่างอื่นด้วยเช่น หะ และ ฐะ = หฐ หะตัวแทนของอิฑาและพลังเย็นของดวงจันทร์ ส่วน ฐะตัวแทนของปิงคคลาและพลังร้อนของดวงอาทิตย์ นาฑีทั้งสองจะไหลวนมาพบกันที่ 6 จุด ในร่างกาย เรียกว่า จักร (chakra)

โดยปรกติปราณไม่สามารถแล่นตรงถึงสุษุมณาได้ แต่จะไหลผ่านอิฑา (หะ) และปิงคลา(ฐะ) เมื่อใดที่ปราณของหะและฐะรวมกัน (โยคะ)และสามารถเข้าไปถึงสุษุมณานาฑีที่เป็นศูนย์กลางได้ มันจะรวมศูนย์ในร่างกายในระดับที่มากจนกระทั้งผลของมันสามารถกระจายไปทั่วร่างกาย ไม่มีส่วนไหนสูญเสียไหลออกภายนอกร่างกาย กระบวนการนี้เรียกว่า “หฐโยคะ”

เพราะฉะนั้นทิศทางและลักษณะการไหลเวียนของปราณจึงมีผลโดยตรงกับสภาพจิตใจของเรา ถ้าเราไม่สามารถรักษาปราณนาฑีได้เพียงพอ หรือมีสิ่งกีดขวางทำให้ปราณไม่สามารถไหลเวียนไปในทิศทางที่ถูกต้องได้ และกระจัดกระจายออกนอกร่างกาย ส่งผลให้จิตใจหม่นหมอง กระวนกระวาย แต่ในทางกลับกัน การสะสมของปราณในร่างกายจะนำมาซึ่งความสงบภายในและความเข้าใจที่แท้จริง

โดยปรกติการไหลเวียนอย่างอิสระของปราณในสุษุมณาค่อนข้างเป็นไปได้ยากเนื่องจากมีอะไรบางอย่างกีดขวางช่องทาง สิ่งกีดขวางนี้มีสัญลักษณ์เป็นงูขดอยู่หรือเรียกว่า “กุณฑลินี”

แนวคิดเกี่ยวกับกุณฑลินีจึงค่อนข้างสับสน เพราะคำจำกัดความที่ไม่แน่นอน แม้แต่ในคัมภีร์อย่าง หฐะโยคะ ประทีปิกา (Hatha Yoga Pradipika) ก็ยังมีคำอธิบายที่ขัดแย้งกัน ดังนั้นคำจำกัดความที่น่าจะเชื่อมโยงสอดคล้องแง่มุมของโยคะที่ชัดเจนโดยรวบรวมเกี่ยวกับเรื่องนี้ไว้ได้มากที่สุด คือ โยคะ ยาชญวัลกยะ (Yoga Yajnavalkya)ที่กล่าวไว้ว่า …

“กุณฑลินี คือ อุปสรรค สิ่งที่เข้าไปในสุษุมณาในระหว่างการฝึกโยคะไม่ใช่ตัวกุณฑลินีเอง แต่คือ ปราณ (หนังสือหลายเล่มกล่าวว่าสิ่งที่ขึ้นไปตามสุษุมณาคือกุณฑลินี แต่ไม่เป็นเหตุเป็นผล) ถ้าเราถือตามคัมภีร์นี้ แง่มุมของโยคะหนึ่งในแนวคิดศูนย์กลางก็คือ“ปราณ”รวมทั้งรูปแบบอื่น ๆ ของปราณในร่างกายนั้นเชื่อมโยงกับการฝึกโยคะ และกล่าวว่าถ้าเราประสบความสำเร็จในการฝึก กุณฑลินีจะถูกเผาให้มอดไหม้ ทำให้ช่องทางสำหรับปราณโล่ง

ในขณะที่งูขดตัวหลับอยู่จะคลายและขยายตัวออก ทำให้กล้ามเนื้อไม่สามารถเก็บมันในท่าขดตัวอยู่ได้ กล่าวกันว่าเมื่อไฟในร่างกายหรืออัคนีฆ่างูตัวนี้ กุณฑลินีจะเหยียดออก ทำให้ช่องทางเปิดโล่งเพื่อการไหลเวียนของปราณ ปรากฎการณ์นี้ไม่ได้เกิดขึ้นชั่วข้ามคืน ถึงแม้ว่าบางส่วนของกุณฑลินีจะถูกทำลายไปแล้ว แต่มันก็ยังคงสามารถกีดขวางสุษุมณาได้อีกเป็นเวลานาน

ถ้าพิจารณาในมุมนี้จะชัดเจนว่า กุณฑลินีก็คือการอธิบายถึงสิ่งที่เราเรียกว่า อวิทยาในอีกวิธีหนึ่ง ทำนองเดียวกับที่อวิทยามีพลังมากจนกระทั่งทำให้เราไม่สามารถมองเห็นปุรุษ ส่วนกุณฑลินีก็ขัดขวางปราณทำให้มันไม่สามารถไหลขึ้นผ่านสุษุมณาได้

เราจึงเข้าใจได้ว่า หฐะโยคะเป็นส่วนหนึ่งของราชาโยคะ ซึ่งทำให้คำจำกัดความว่าเป็นกระบวนการที่ปราณซึ่งเป็นมิตรของปุรุษค่อย ๆ เคลื่อนสู่เบื้องบนก็ได้ เมื่อปราณขึ้นสู่จุดสูงสุดปุรุษจะคลี่คลายและกษัตริย์ภายในเราจะปรากฏขึ้น

โยคะแบบสุดท้ายคือ ตันตระโยคะ – ตันตระ แปลว่า วิธีการ อาจใช้อธิบายการฝึกโยคะบนพื้นฐานของกุณฑลินีร่วมด้วย ในตันตระโยคะจุดเน้นอยู่ที่ “การควบคุมพลังงาน” ซึ่งกระจัดกระจาย ในแง่บวกหมายถึงทักษะหรือความสามารถในตันตระโยคะ จุดเน้นอยู่ที่ร่างกาย และขอบเขตที่กว้างขวางของการเชื่อมโยงความสัมพันธ์ระหว่างร่างกายกับแง่มุมอื่น ๆ รวมทั้งของโลกและจักรวาล

สรุป โยคะแบบใดก็ตาม หลัก ๆ แล้วมันคือ “คำถามเกี่ยวกับสภาวะจิตใจของเรา” อะไรก็ตามที่เกิดขึ้นกับจิตใจและทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของจิตใจจะมีผลต่อตัวบุคคลรวมทั้งร่างกายและประสบการณ์ทางร่างกายทั้งหมดด้วย นี่คือพื้นฐานของโยคะสูตรเราไม่ควรสับสนกับกระบวนการเดียวกันที่ถูกอธิบายไปต่าง ๆ ด้วยเพราะคนให้ความสำคัญกับการจำแนกมากเกินไป จึงทำให้เกิดความรู้สึกว่ามีความแตกต่างกัน แต่ที่สำคัญระหว่างโยคะแบบต่าง ๆ นั้นจริง ๆ แล้วทั้งหมดพูดเรื่องเดียวกัน เพียงแต่มองจากมุมที่ต่างกันเท่านั้นเอง ถ้าคุณปฏิบัติตามโยคะแบบใดแบบหนึ่งอย่างแท้จริงมันจะนำเราไปสู่วิถีแห่งโยคะทั้งหมดได้

อ้างอิง : The heart of yoga หัวใจแห่งโยคะ หน้า 277เขียน ที.เค.วี.เทสิกาจารย์ แปลธีรเดช อุทัยวิทยารัตน์

ตอน2 ราชาโยคะ กรรมโยคะ และกิริยาโยคะ (fb โพสต์ 23/06/24)

ราชาโยคะ(raja) – ราชา แปลว่า “กษัตริย์”ในปริบทนี้หมายถึงภาวะที่ประจักษ์แจ้งอยู่เสมอ กษัตริย์ หมายถึงบางสิ่งบางอย่างในตัวเราซึ่งเป็นมากกว่าที่เราเป็น ราชายังหมายถึงสิ่งที่สูงส่งหรือพลังที่เชื่อมโยงกับภัคติโยคะ

สำหรับคนที่ไม่ต้องการเชื่อมโยงราชาโยคะกับอิศวร(พลังสูงส่ง) คุณอาจกล่าวได้ว่าในตัวเราแต่ละคนมีกษัตริย์พระองค์หนึ่งอยู่ เราเข้าใจแนวคิดนี้ว่าเป็น “ปุรุษ” ซึ่งในกิจวัตรประจำวันของเรา ปุรุษหรือกษัตริย์ของเราถูกบดบังโดยการทำงานของจิตใจที่ถูกกระตุ้นไปทางโน้นทีทางนี้ทีตามประสาทสัมผัส ,ความทรงจำ และความเพ้อฝัน โดยมีอวิทยา (ความไม่รู้) เป็นตัวครอบงำ เมื่อกระบวนการนี้ถูกย้อนกลับและจิตใจกลายเป็นนายเหนืออินทรีย์ทั้งห้า(ประสาทสัมผัส) เมื่อนั้นเราจะค้นพบความกระจ่างแจ้งและความสงบ

ไม่ว่ากษัตริย์ในตัวเราจะเป็น ปุรุษ หรือ อีศวร ราชาโยคะหมายถึงกษัตริย์ที่อยู่ในที่ที่เหมาะสม โยคะสูตรกล่าวว่า “เมื่อใดที่ไม่มีความกระวนกระวายในจิตใจอีกต่อไป เมื่อนั้นปุรุษจะเผยตัวและมองเห็นนี่คือ ราชาโยคะ”

กรรมโยคะ – กรรม (karma) คือ การกระทำ ในชีวิตเราสามารถ”กระทำ” เท่านั้น แต่เราไม่ควรมุ่งที่ “ผลของการกระทำ” ถ้าผลของความพยายามของเราไม่เป็นไปตามที่คาดหวัง เราไม่ควรจะผิดหวัง และการกระทำของเราไม่ควรถูกกำหนดจากความคาดหวัง

กริยาโยคะ -มีแนวคิดที่แตกต่างหลายอย่าง ในโยคะสูตรอธิบายว่า เป็นขอบเขตทั้งหมดของการฝึกที่เรียกว่าโยคะ หมายถึงทุก ๆ สิ่งที่เราสามารถฝึกฝนและปฏิบัติได้จริงนั่นก็คือกริยาโยคะ โดยกล่าวถึง 3 แง่มุม ได้แก่ ตบะ สวาธยายะ และ อีศวรประณิธาน (คือ 3 ในอัษฎางค์ 8 หรือ บันได 8 ขั้นสู่องค์สมาธิ)

ตบะ คือการปฏิบัติ เช่น อาสนะและปราณายามะ ซึ่งจะช่วยกำจัดการอุดตันและความตึงเครียดทั้งในร่างกายและจิตใจ สวาธยายะหมายถึงการค้นหา ตั้งคำถาม การมองเข้าไปในตัวเราเอง ส่วนอีศวรประณิธานเป็นการกระทำซึ่งไม่ถูกกระตุ้นจากผลของการกระทำ (ทำโดยไม่หวังผล)

(ยังมีต่อ)

อ้างอิง: The heart of yoga หัวใจแห่งโยคะ หน้า 277เขียน ที.เค.วี.เทสิกาจารย์ แปลธีรเดช อุทัยวิทยารัตน์

เล่นโยคะ ฝึกโยคะ ทำโยคะ เรียนโยคะ เรียกรวมเป็นที่เข้าใจว่า “โยคะ” แต่ด้วยเพราะภาพในความคิดของหลายๆ คนจะนึกถึงเพียงการทำท่าทางประหลาด ท่าดัดตัว ท่าพิศดารหวือหวาที่ในชีวิตประจำวันเราไม่ทำ .. ขออธิบายว่า “ท่า” หรือ อาสนะนั้น คือใบเบิกทาง เป็นหนึ่งในวิธีการ และอยู่ในองค์รวมของวิถีแห่งโยคะ

แต่ถ้ากล่าวถึงโยคะ ภาพใหญ่จะมุ่งไปที่วิธีใดๆ ที่นำสู่กระบวนการให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางสภาวะจิตใจ ร่างกาย และเกิดประสบการณ์เฉพาะตน

ตอน 1 – ชญานโยคะ ภัคติโยคะ มนตราโยคะ (fbโพสต์ 21/06/24)

โยคะนำเสนอวิธีที่จะช่วยให้บรรลุถึงจิตใจที่กระจ่างแจ้งหลายวิธีด้วยกัน แต่ละวิธีมีจุดเน้นที่ต่างกัน ในหนังสือภควัทคีตา กล่าวถึงรูปแบบของโยคะไว้ถึง 18 รูปแบบ ในที่นี้จะกล่าวเฉพาะ 9 รูปแบบได้แก่ ชญานโยคะ ภัคติโยคะ มนตราโยคะ ราชาโยคะ กรรมโยคะ กริยาโยคะ กุณฑลินีโยคะ หฐโยคะ และตันตระโยคะ

ชญานโยคะ – ชญาน (jnana)หมายถึง “ความรู้” เน้นการค้นหาความรู้ที่แท้จริงแต่ดั้งเดิมโดยเริ่มต้นที่การฟังคำสอนของครูผู้อธิบายคัมภีร์โยคะเก่าแก่ให้แก่ศิษย์ ศิษย์ใคร่ครวญ แลกเปลี่ยนความรู้กับคนอื่น ๆ ทำความเข้าใจในประเด็นที่สงสัย นำไปสู่การตระหนักถึงความเป็นจริงอย่างช้า ๆ และเป็นหนึ่งเดียวกับความรู้นั้น

สมมุติฐานของชญานโยคะ คือ ความรู้ทั้งหมดนั้นนอนเนื่องอยู่ภายในตัวเรา เราเพียงแต่ต้องค้นให้พบเท่านั้น (ตื่น)

ภัคติโยคะ – ภัคติ (bhakti) มาจากรากศัพท์ว่าภัช (bhaj)หมายถึง “รับใช้” ไม่ได้หมายถึงตัวบุคคล แต่หมายถึงพลังที่ยิ่งใหญ่กว่าตัวเรา ความคิดนี้ถูกอธิบายเชื่อมโยงกับการฝึกอิศวรประณิธาน การปฏิบัติตามภัคติโยคะเราอุทิศความคิด และการกระทำทุกอย่างของเราแด่พลังที่สูงส่งกว่า ทุกสิ่งที่มองเห็น สรรพชีวิตทั้งหลาย ตระหนักถึงพระเจ้าซึ่งก็คือ “ความจริงแท้ “

มนตราโยคะ – มนตราหนึ่ง ๆ อาจเป็นคำพยางค์เดียว หรือกลุ่มคำ หรือ วลี แต่ดั้งเดิมครูจะเป็นผู้ถ่ายทอดมนตราที่เหมาะสมให้แก่ศิษย์ ความหมายและพลังพิเศษของมนตราขึ้นอยู่กับวิธีการถ่ายทอดและการนำมนตรามาร้อยเรียงกัน ส่วนใหญ่อาจเชื่อมโยงกับภาพจริงหรือภาพในจินตนาการ

ถ้าเราปฏิบัติอย่างต่อเนื่องโดยบริกรรมมนตราตามที่ถูกสอน มนตราโยคะก็จะให้ผลเช่นเดียวกับชญานโยคะและภัคติโยคะ

(ยังมีต่อ)

อ้างอิง: The heart of yoga หัวใจแห่งโยคะ หน้า 277 เขียน ที.เค.วี.เทสิกาจารย์ แปลธีรเดช อุทัยวิทยารัตน์

เมย์ หรือ ปรัยรัตน์ มะรังษี  ดีไซเนอร์สาว  เจ้าของบริษัทผลิตเครื่องหนัง ของพรีเมี่ยมและของแต่งบ้าน  บริษัท ดีซายเออร์ เอ็น ดีไซน์ (Desire n Design Co.,Ltd.) อายุเพียง 30 ปี  บุคลิกภายนอกอาจตรงกันข้ามกับสิ่งที่เราประเมินไว้ ด้วยเพราะหลังจากการพูดคุย เราสัมผัสได้ถึงความสงบ สุขุม  ซึ่งสะท้อนจากสิ่งที่อยู่ข้างในความเป็นเมย์

ประวัติการศึกษา

จบชั้นมัธยมจากโรงเรียนอัสสัมชัญคอนแวนต์ จากนั้นต่อมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ คณะศิลปกรรมศาสตร์ สาขาการออกแบบพัสตราภรณ์ (ออกแบบแฟชั่นและสิ่งทอ)

ทำไมถึงเลือกเรียนออกแบบ?

ตอนเด็กอยากเป็นสถาปนิก แต่เพราะไม่ได้เรียนสายวิทย์-คณิต เลยเบนเข็มมาเรียนออกแบบด้านอื่นแทน สาขาที่เราเรียนจะเน้นเรื่องการดีไซน์ การออกแบบลายผ้า และเรียนรู้รายละเอียดรวมถึงกระบวนการผลิตผ้า

ชอบไหม?

ก็โอเคนะคะ คือตอนแรกก็งงๆ ว่ามันคืออะไร เรียนไปแล้วจะทำงานอะไรดี แต่พอเรียนไปก็เริมอิน  ได้ลองทำนู่นทำนี่ใหม่ๆ ต้องนั่งทอผ้าเป็นเดือน ต้องถักผ้า ย้อมผ้า พิมพ์ผ้า เย็บผ้า ปักผ้า เป็นอะไรที่คนทั่วไปส่วนใหญ่คงไม่เคยทำ และคงไม่คิดจะทำ (ฮ่าฮ่า)

จบปุ๊บ ทำงานปั๊บ

สมัครงานแรกในตำแหน่ง Product designer บริษัทแห่งหนึ่ง แต่เอาเข้าจริงไม่ได้ทำงานออกแบบเลย ไปทำด้าน  Sales&Marketing ได้ทำทุกอย่างที่ไม่ตรงกับปริญญาที่ได้ (ฮ่าฮ่า) เริ่มตั้งแต่หาลูกค้า,ทำพรีเซนต์,ขายงาน, ติดต่อ supplier ,คุยแบบกับช่างแพทเทิร์น, ดูไลน์การผลิต จนไปถึงนั่งแพ็คของและปิดจ๊อบด้วยการส่งของ

ทำจนได้บริษัทเค้ามา (อ่าว!!)

ตอนนั้นบริษัทเพิ่งเริ่มต้นได้ไม่นานค่ะ เมย์ได้เป็นพนักงานชุดแรก ทำงานทุกอย่างในบริษัท พอทำมาได้ระยะหนึ่ง บริษัทเค้าเริ่มมีปัญหาการเงิน พนักงานเริ่มได้รับผลกระทบ สุดท้ายก็ตามตัวเจ้าของบริษัทไม่ได้ ช่างผลิตทั้งหมดก็ถูกทิ้งเคว้งคว้าง

เริ่มต้นบริษัทเพราะความสงสาร

ก็งงกับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นกับเรา สงสารพนักงาน สงสารช่างที่มีอายุเยอะ ทุกคนขาดรายได้ แต่ก็ยังมีภาระที่ต้องใช้จ่าย เมย์เลยมาคิดว่าเราพอจะช่วยอะไรได้บ้าง  เออ..เราก็พอรู้ระบบการทำงานในธุรกิจประเภทนี้บ้าง ช่างเราก็มีแล้ว supplier ก็พอรู้จักบ้าง เลยลองปรึกษาครอบครัว สุดท้ายก็ตัดสินใจเปิดบริษัทเอง

วิกฤตเป็นโอกาสให้ยืนด้วยลำแข้ง

พนักงานส่วนใหญ่จะเป็นฝ่ายการผลิต  งานแอดมินส่วนมากเมย์จะทำเอง ภาระหน้าที่ ความรับผิดชอบมันก็มากขึ้น จากที่เคยทำตามหน้าที่ของเราอย่างเดียว มันก็ไม่ได้แล้ว ต้องคิดเผื่อคนอื่น ต้องให้ลูกน้องก่อนตัวเอง

เลี้ยงตัวเองได้ไหม?

ตอนเริ่มต้นคิดว่าง่าย  ทำไปสักพักเริ่มมีเรื่องให้คิดหนัก (ฮ่าฮ่า) ทั้งปัญหาเรื่องค่าใช้จ่าย และปัญหาพนักงาน เราก็ต้องปรับแผนใหม่ มานั่งดูว่าต้นทุนส่วนใหญ่มาจากตรงไหน ปรับลดอะไรได้บ้าง สุดท้ายเราก็ต้องสงสารตัวเองด้วย ให้คนอื่นอิ่มแต่เราอดอยากก็อยู่ไม่ได้ จึงอดทนสู้ทำต่อมาเรื่อย ๆ ทำไปทำมาจนทุกวันนี้ก็เกือบ 7 ปีแล้วค่ะ (ยิ้ม)

ชีวิตลงตัวเมื่อเข้าสู่ทางธรรม

มีรุ่นพี่ที่รู้จักชักนำเข้าสูวงการค่ะ ซึ่งก็ประจวบเหมาะกับเป็นช่วงเริ่มทำบริษัทพอดี ตอนแรกกึ่งโดนบังคับ พี่คนที่ชักชวน เค้าเข้าวัดปฎิบัติธรรมก่อนอยู่แล้ว เค้าเองก็หมั่นชักชวนเพื่อนฝูงที่รู้จักกันให้ลองดูบ้าง ตัวเมย์เองเริ่มรู้จักการปฎิบัติธรรมจาก ชมรมผู้ปฎิบัติธรรมศาลอาญา(รัชดา)  ซึ่งจะจัดปฏิบัติธรรมทุกเดือน เดือนละ 1 ครั้ง ศุกร์-อาทิตย์ บางครั้งก็จัดที่กรุงเทพ บางครั้งก็ไปค้างที่วัดถ้ำซับมืด (วัดของหลวงปู่ทา จารุธมโม อ.ปากช่อง) ก็จะมีฟังธรรมะ ถาม-ตอบธรรมะ เดินจงกรม นั่งสมาธิ หรือจะทำอะไรก็ได้แล้วแต่ตามสะดวก

ความรู้สึกครั้งแรก

ก็ดีค่ะ ตอนเด็กคุณแม่จะมาทางด้านนี้อยู่แล้ว เด็ก ๆ เมย์ชอบอ่านหนังสือแนวกฎแห่งกรรม ตายแล้วไปไหน เกิดมาทำไม ชอบดูนิตยสารอาชญากรรมที่มีภาพศพคนตาย (มาสายสยองขวัญ) อ่านแล้วสนุกดี ดูเป็นเรื่องแปลกปาฎิหารย์ แต่พอโตขึ้นก็ห่างวัด ห่างเรื่องพวกนี้ ไป ไม่ได้ให้ความสนใจอีก

ปฏิบัติแบบงงงวย

เมย์ไม่เคยอ่านหนังสือธรรมะแบบจริงจัง ไม่เคยศึกษาแนวทางการปฏิบัติสมาธิวิปัสสนา  ครูบาอาจารย์ท่านให้ทำยังไงเราก็ทำ ทำไปก็สงสัยไป แต่ก็ทำไปเรื่อยๆ แบบงงๆ (หัวเราะ) เมย์คิดว่าการที่เราเองไม่ได้อ่านหนังสือทางนี้มาเยอะ ถือเป็นข้อดีอย่างหนึ่ง เพราะถ้าเราได้เจอครูบาอาจารย์ที่ดี เราก็เปิดรับง่าย

การปฏิบัติรูปแบบไหนที่ถูกจริตกับตัวเอง?

ในเริ่มแรกท่านเน้นให้เราเคลื่อนไหวกายเพื่อให้เราอยู่กับขณะปัจจุบัน ให้เราโฟกัสอยู่ที่การกระทำในขณะนั้น  ท่านให้เราเดินไปเรื่อยๆ จนเหนื่อย พอเหนื่อยก็พัก ทานบ้าง คุยบ้างเพื่อผ่อนคลาย แล้วก็เดินต่อ ปฏิบัติโดยที่ไม่รู้อะไรเลย เดินแบบไม่มีสติสตังค์ ทั้งเมื่อย ทั้งง่วง แต่พอเราได้ปฎิบัติภาวนาไปเรื่อยๆ เราเริ่มเข้าใจ เริ่มมีกำลังสมาธิ มีสติมากขึ้น ก็กลับมารู้ลมหายใจ ฝึกให้รู้เท่าทันจิตใจของตัวเอง ให้รู้ว่าอะไรคือความคิด อะไรคืออารมณ์ อะไรคือจิตแท้  อะไรคือการปรุงแต่ง  เราเริ่มรู้ว่าความหลงเป็นยังไง ความรู้เท่าทันเป็นยังไง  จากเดิมที่ปฏิบัติแต่เวลาไปวัด ก็นำมาปรับใช้เจริญสติในชีวิตประจำวัน สวดมนต์ ไหว้พระที่บ้าน เข้าวัดฟังธรรมบ้างตามโอกาสจะอำนวย

แต่ที่พูดไปทั้งหมดไม่ได้หมายความว่าเมย์เป็นคนธัมมะธัมโม หรือปฏิบัติจนบรรลุธรรม รู้ทุกอย่างไปหมด เรายังเป็นคนปกติ มีรัก โลภ โกรธ หลง ทุกอย่างครบ มีความอยาก มีความชังเหมือนทุกๆ คน เพียงแต่เราฝึกตัวเองให้เรารู้เท่าทันสิ่งเหล่านั้นที่เกิดขึ้น และอยู่กับมันได้โดยที่ไม่ต้องไปยุ่งกับมันเท่านั้นเองค่ะ

งานอดิเรกทำอะไร?

ก่อนหน้านี้ทำค่อนข้างเยอะ ทำงานให้สมาคมนักเรียนเก่า AFS จัดค่ายภาษาอังกฤษให้เด็ก ทำค่ายให้เด็กๆ ที่ขาดโอกาส ตามโรงเรียนต่างจังหวัด และก็สอนภาษาอังกฤษเด็กเล็กทุกวันเสาร์ แต่ตอนนี้เหลือแต่สอนภาษาอังกฤษเด็กทุกวันเสาร์ แล้วก็วิ่งเพื่อออกกำลังกายที่สวนสาธารณะวันเว้นวัน  และที่เพิ่มใหม่คือ ฝึกโยคะค่ะ (ยิ้ม)

คิดอย่างไรจึงเริ่มฝึกโยคะ?

เมย์เคยเรียนบัลเลย์ตอนเด็กๆ เลยคิดไปเองว่าโยคะคงมีอะไรคล้ายกัน น่าจะพอทำได้ (หัวเราะ) สมัยเรียนมหาวิทยาลัย ก็เคยเล่นโยคะตามฟิตเนสนะคะ แต่พอเรียนจบก็ห่างหายไป พองานเริ่มเข้าที่ก็เลยหาสตูดิโอโยคะ เพื่อที่จะเริ่มฝึกใหม่อีกรอบ ประกอบกับเราวิ่งเป็นกิจวัตรอยู่แล้ว เลยอยากหาอะไรที่มาบาลานซ์ร่างกายบ้าง

เข้าใจโยคะแค่ไหน รู้ไหมว่าโยคะคืออะไร?

สารภาพตรง ๆว่าไม่เข้าใจและไม่รู้เลยค่ะ (ฮ่าฮ่า) ก่อนหน้าที่จะมาฝึกที่ ROOTS8 เคยลองฝึกที่อื่นมาบ้าง  ไปเจอสตูดิโอที่หนึ่ง พอไปถึงก็ให้เราไหว้พระอาทิตย์เองเลย ใครอยากจะไหว้กี่รอบก็ทำไป ไม่มีการเปิดคลาสเริ่มพร้อมกัน เราก็ทำไม่เป็น ไหว้พระอาทิตย์ทำยังไงเรายังไม่รู้เลยค่ะ การใช้ลมหายใจก็ทำไม่เป็น วันนั้นเลยต้องมองคนข้างๆ ทำตามเค้าไปเรื่อยๆ จนจบคลาส กลับมาบ้านคิดอย่างแรกเลย…โยคะไม่น่าจะใช่แนวเรา (หัวเราะ)

มาฝึกที่ ROOTS8 ได้ยังไง?

ตอนนั้นที่เคยลองฝึกโยคะแล้วมันไม่โอเค เมย์ยังรู้สึกค้างคาใจ  เลยลองหาสตูดิโอใหม่ พอดีช่วงนั้นมีเพื่อนมาฝึกโยคะที่ ROOTS8  (มีคนชักนำเข้าสู่วงการอีกแล้ว) เลยขอตามเพื่อนมาฝึกด้วย หลังจากนั้นก็ฝึกมาเรื่อยๆ สม่ำเสมอ ส่วนเพื่อนที่แนะนำมาตอนนี้หายไปแล้ว (หัวเราะ)

เดินทางจากท่ีทำงานค่อนข้างไกล แต่บากบั่นมาเกือบทุกวัน มาทำไม หรือว่าเสพติด?

ไม่นะคะ อาจจะด้วยนิสัยเราส่วนหนึ่ง พอเราตั้งใจจะทำอะไรแล้วเราก็จะทำเต็มที่ เหมือนการปฏิบัติธรรม เหมือนการวิ่ง คือถ้าเรารู้ว่าสิ่งที่เราทำมันดีอยู่แล้ว และไม่มีผลเสียอะไร เราก็ทำมันต่อไป ทำให้สม่ำเสมอ

คาแรคเตอร์เราเป็นคนยังไง?

คนส่วนมากจะบอกว่าถ้าเราทำหน้าเฉยๆ จะดูเย่อหยิ่ง (หัวเราะ) มองภายนอกดูเป็นคนนิ่ง ๆ แหละค่ะ แต่ภายในนี่ friendly มากนะคะ คุยได้กับทุกคน ระดับความ friendly อาจจะขึ้น ๆ ลง ๆ บ้างตามเหตุปัจจัยแต่ละวัน (ฮ่าฮ่าฮ่า)  เป็นคนค่อนข้างกระตือรือร้น ทำอะไรรวดเร็ว มีแผนการแต่อาจเปลี่ยนแผนได้ตลอดเวลา (หัวเราะ) ชอบเรียนรู้ ลองนู่นลองนี่   มองอะไรตามความเป็นจริง เราไม่ใช่คนปลอบประโลมโลกสวย และก็ไม่ใช่คนมองโลกในแง่ร้าย เอาง่ายๆ เป็นคนตรงไปตรงมาแต่ไม่ปากหมาค่ะ (หัวเราะ)

มีใครเป็นต้นแบบ?

อืม…..ไม่มีค่ะ เมย์ว่าทุกคนมีทั้งข้อดีและข้อเสีย เมย์จะเอาสิ่งที่ดีของคนอื่นมาปรับใช้ให้เข้ากับตัวเรา และเอาข้อเสียของเค้ามาเรียนรู้ เมย์ไม่ชอบเรียนตามตำรา ชอบเรียนรู้ด้วยตัวเอง  ลองทำดูทุกอย่าง ทำได้หรือไม่ได้ ดีหรือไม่ดีก็ค่อยว่ากัน ถ้าทำแล้วดีแล้วก็ทำไปเรื่อยๆ พัฒนาให้ดีขึ้น ถ้าเราทำแล้วไม่ดีเราก็ไม่ฝืน

ฝึกโยคะมา 1 ปีได้อะไร?

อย่างแรกที่เห็นได้ชัดเลยคือ ร่างกายแข็งแรงขึ้น เมย์เข้าฟิตเนสมาหลายปียังไม่มีกล้ามเนื้อเท่าการฝึกโยคะปีนึง อีกอย่างคือทำให้เรามีสมาธิมากขึ้น  อยู่กับตัวเองมากขึ้น

รู้หรือเปล่าว่าโยคะจริงๆแล้วไม่ใช่แค่ฝึกอาสนะน่ะ

ก็เพิ่งมารู้ตอนนี้แหละค่ะ (หัวเราะ) อย่างที่บอกไปตอนแรกว่าไม่รู้และไม่เข้าใจเลยว่าโยคะคืออะไร  เราไม่เคยศึกษาเรื่องราวเกี่ยวกับโยคะโยคีเลย ฝึกแต่อาสนะอย่างเดียว

แล้วการฝึกโยคะมีผลอะไรต่อการใช้ชีวิตของเราบ้าง?

สำหรับความเปลี่ยนแปลงใหญ่ๆ มันเกิดขึ้นจากเพราะเราปฏิบัติภาวนาอยู่แล้ว  ส่วนการฝึกโยคะอาจจะช่วยเรื่องสมาธิ  เพราะเรานิ่งขึ้น อยู่กับตัวเองมากขึ้น ส่งจิตออกนอกน้อยลง

มุมมองเรื่องชีวิตคู่?

เมย์มองว่าการมีคู่ชีวิตเหมือนเป็น extra bonus คือเมย์เชื่อว่าเราควรเข้าใจตัวเองให้ได้มากที่สุดก่อน  ยืนให้ได้ด้วยตัวเองก่อน ก่อนที่จะไปรักคนอื่น หรือขอความรักจากคนอื่น ถ้าเรายังไม่รู้จักตัวเองดี และยังไม่รู้จักพอ ทั้งตัวเราและคู่ครองของเราก็คงไม่มีความสุข  เมย์ว่าความต้องการของคนเราเปลี่ยนแปลงไปเรื่อยๆตลอดเวลาตามเหตุปัจจัย ถ้าเราทำให้ชีวิตเราขึ้นอยู่กับคนอื่น มันก็คงยากที่เราจะหาความสุขเจอ

แล้วคู่ครองมีมุมมองเหมือนเราไหม?

คิดว่าปัจจุบันน่าจะมีมุมมองเดียวกันนะคะ (หัวเราะ) แรกเริ่มเลยเค้าก็ไม่สนใจ เห็นเป็นเรื่องไกลตัว ยังไม่ถึงเวลา เราเองก็ไม่ก้าวก่าย แค่บอกกล่าว แต่ว่าไม่ชวน ไม่บังคับ เมย์เชื่อว่าคนทุกคนมีเวลาของตัวเอง ถ้าเค้าเห็นความเปลี่ยนแปลงของเรา และถ้าเค้าคิดว่าสิ่งที่เราทำมันดี ถึงเวลาเค้าก็มาเอง.….

หลังจากเทียวรับเทียวส่งเมย์ไปวัด ฟังธรรมผ่านๆ อยู่สักพัก เค้าก็ได้บวช ศึกษาธรรมมากขึ้น ตั้งแต่นั้นมาก็เริ่มมีมุมมองเดียวกันค่ะ (หัวเราะ)

คนส่วนใหญ่ฝึกโยคะก็มุ่งแต่ฝึกอาสนะ บางคนอาจใช้โยคะเพื่อบำบัด เพื่อขจัด เพื่อบรรเทา เพื่อเยียวยา เพื่อออกกำลังกาย หรือเพื่อเติมเต็มอะไรก็ตาม โยคะไม่เคยให้โทษใคร เช่นเดียวกับที่โยคะช่วยเสริมกิจวัตรของเมย์ รู้ว่าดีก็ฝึกต่อไป ไม่มีกรอบ ไม่มีการคาดหวัง ไม่มีคำถาม ไม่หาคำตอบ ฝึกไปเรื่อยๆ ทำให้ดีขึ้น พร้อมเปิดรับวิถีแห่งการเรียนรู้ด้วยหัวใจที่ว่างเปล่า โยคะอาสนะจึงกลายมาเป็นกิจกรรมหนึ่งในชีวิตประจำวันที่ช่วยส่งเสริมในเรื่องที่เมย์มุ่งดำเนินเป็นหลัก

บางครั้ง สิ่งที่เราอาจไม่รู้ว่าทำเพื่ออะไร มันอาจไม่มีผลใหญ่ๆให้เห็นเป็นรูปธรรมทันทีทันใด วิถีแห่งโยคะ ก็คือวิถีแห่งการใช้ชีวิตประจำวันให้เป็นปรกติสุข ธรรมชาติ ธรรมดาๆ เพียงเท่านี้นี่เอง

คาเฟ่บางรัก

12 กุมภาพันธ์ 2559

การฝึกโยคะที่หลายๆ คนมุ่งมั่นฝึกอยู่นั้น ไม่ใช่เพียงการฝึกท่าโยคะเท่านั้น ยังมีส่วนอื่น ๆ ที่เป็นองค์ประกอบสำคัญและเป็นสิ่งที่เชื่อมโยงกันอยู่ ในวิถีแห่งการฝึกตน อันประกอบไปด้วย
1. ยมะ (Yama) Universal morality การเริ่มต้นฝึกโยคะ ต้องเริ่มต้นดวยการถือยมะ โยคะคือการฝึกกายฝึกใจไปพร้อม ๆ กัน จริยธรรม หรือ ข้อควรละเว้น ถือเป็นพื้นฐานอันดับแรกของมนุษย์ ศีลจึงเป็นหลักของการอยู่ร่วมกันกับผู้อื่นอย่างสันติ ซึ่งมีด้วยกัน 5 ข้อ ได้แก่ การแก้ปัญหาโดยไม่ใช้ความรุนแรง การไม่ลักทรัพย์ การไม่พูดปด การประพฤติตนบนทางแห่งความเป็นจริง และ การไม่ถือครองวัตถุเกินความจำเป็น
2. นิยมะ (Niyama) personal observances วินัย หรือข้อควรปฏิบัติ 5 ประการ ได้แก่ การอดทนอดกลั้น การพอใจในส่ิงที่ตนเองมีอยู่ การหมั่นชำระกายใจให้บริสุทธิ์ การหมั่นศึกษาตนเองเรียนรู้โยคะ และการเป็นผู้อ่อนน้อมถ่อมตน มีความศรัทธาในโยคะที่กำลังฝึกอยู่
3. อาสนะ (Asana) Body postures คือท่าการบริหาร หรือการดูแลร่างกาย เพื่อการสร้างสมดุลระหว่างกายและใจ
4. ปราณยามะ (Pranayama) Breathing exercises เป็นการฝึกควบคุมลมหายใจ เพื่อควบคุมระบบประสาทอัตโนมัติ ทำให้จิตสงบ
5. ปรัทยาหาระ (Pratyahara) Control of senses คือการสำรวมอินทรีย์ เมื่อร่างกายนิ่ง ลมหายใจสงบ จากนั้นก็ฝึกควบคุมประสาทรับรู้ ซึ่งมักแปรปรวนไปตามสิ่งเร้า หรือสิ่งกระทบจากสิ่งแวดล้อมภายนอก การควบคุมประสาทสัมผัสทั้ง5 ได้แก่ ตา หู จมูก ลิ้น กาย
6.ธารณะ (Dharana) Concentration & Cultivation หรือการเพ่งจ้อง เมื่อกายสงบ อารมณ์มั่นคง จึงเริ่มอบรมจิตใจ ซึ่งมีธรรมชาติของการไม่หยุดนิ่ง จิตนิ่งเป็นจิตที่มีประสิทธิภาพ สามารถทำงานให้ลุล่วงได้
7.ฌาณ (Dhyana) Devotion การอบรมจิตสม่ำเสมอ ทำให้จิตมีคุณภาพสูงขึ้น ๆ สามารถจดจ่อกับเรื่องใดเรื่องหนึ่งเพียงเรื่องเดียว เป็นจิตที่มีกำลัง ควรแก่การงาน
8. สมาธิ (Samadhi) Union with the Universe คือผลสูงสุดที่ได้รับจากการฝึกโยคะ จิตสมาธิของโยคะ คือจิตที่มีความเป็นหนึ่งเดียว มีความตั้งมันแน่วแน่

การฝึกโยคะ เมื่อปฏิบัติไปให้ได้ครบทั้ง 8 ประการแล้ว ก็คือการมีวิถีชีวิตไปตามครรลองของโยคะ เป็นการฝึกกายให้มีความแข็งแรง และยกระดับจิตใจให้สูงขึ้น จนไปสู่ระดับสูงสุดเท่าที่ศักยภาพความเป็นมนุษย์พึงพัฒนาไปให้ถึงได้ นั่นคือ การเป็นอิสระจากสิ่งผูกมัดทั้งหลายทั้งปวง ใช้ชีวิตอย่างมีความสุข มีสุขภาพกายแข็งแรง มีคุณภาพจิตใจที่สงบ สันติสุขร่มเย็น

จักระ เป็นภาษาสันสกฤต หมายถึง กงล้อ จักระคือ ศูนย์รวมพลังงานภายในร่างกายของมนุษย์ หรือ พลังแฝงท่่่ีมีอยู่ในทุก ๆ สิ่ง เป็นศูนย์พลังงานอันละเอียดอ่อน และมีชื่อเรียกแตกต่างกันไป เช่น จักระ ชี่ ลมปราณ เป็นต้น โยคีเชื่อว่า จักกระที่สำคัญของมนุษย์ มีอยู่ด้วยกัน 7 ตำแหน่ง ในแต่ละตำแหน่งมีจุดกำเนิดที่แตกต่างกัน และดูแลควบคุมการทำงานของอวัยวะส่วนต่าง ๆ ภายในร่างกายของคนเราให้ทำงานเป็นปรกติ  การหมุนวนของจักระ เกิดจากลมหายใจเข้าออก ที่หมุนเวียนอยู่ในร่างกายตลอดเวลา จักระหมุนตามเข็มนาฬิกาด้วยความถี่ที่แตกต่างกัน ซึ่งจะเชื่อมโยงและสัมพันธ์กับระบบการทำงานของอวัยวะที่อยู่บริเวณใกล้เคียง เพื่อให้เกิดความสมดุล

ในปรัชญาฝ่ายโยคะ ขั้วบวกของร่างกายอยู่ตรงกระหม่อม ส่วนขั้วลบอยู่ปลายสุดของกระดูกสันหลัง ตามหลักวิทยาศาสตร์ ขั้วลบจะแล่นขึ้นไปหาขั้วบวก เมื่อใดกระแสไฟฟ้าในร่างกายโคจรได้คล่อง ร่างกายและจิตย่อมสมบูรณ์สุด  พลังขั้วลบจะแล่นขึ้นผ่านตำแหน่งสำคัญ ๆ ในร่างกาย คือ จักระต่าง ๆ ใช้สัญญลักษณ์เป็นดอกบัวทั้งเจ็ดจุด  อันประกอบไปด้วย

จักระที่ 1 Root Chakra – Honors the earth  เป็นรากฐานของระบบจักระ และเป็นพื้นฐานของพลังชีวิต ชื่อทางสันสกฤต คือ มูลธาร (Muladhara) ตำแหน่งจะอยู่ตรงปลายสุดของกระดูกสันหลัง มีสัญญลักษณ์เป็นดอกบัวสี่กลีบ สีที่สัมพันธ์กันคือสีแดง  เครือข่ายทางกายภาพของระบบ(Pelvic Plexus) คือ ต่อมลูกหมาก เพศ ระบบขับถ่าย มีคุณสมบัติ คือ ความไร้เดียงสา ความบริสุทธิ์ ความเป็นธรรมชาติ

จักระที่ 2 Sacral – Honors the creative เป็นศูนย์กลางเกี่ยวกับพลังงานทางเพศ และความเชื่อมั่นในตนเอง  ชื่อสันสกฤต คือ สวาธิษฐาน (Svadhisthana)  ตำแหน่งจะอยู่เหนืออวัยวะเพศ ต่ำกว่าหน้าท้องประมาณสองนิ้ว สัญญลักษณ์เป็นดอกบัวหกกลีบ สีที่สัมพันธ์กันคือ สีส้ม เครือข่ายทางกายภาพของระบบ (Aortic Plexus) คือ  ตับบางส่วน ไต ม้าม ตับอ่อน มดลูก มีคุณสมบัติ  คือ การสร้างสรรค์ แรงบันดาลใจ สุนทรีย์ การรับรู้ที่ชาญฉลาด

จักระที่ 3 Solar plexus – Honors the life force เป็นจุดศูนย์กลางของร่างกาย ควบคุมระบบทางเดินอาหารทั้งหมด ทั้งการย่อยอาหารและการขับถ่ายของเสีย

ชื่อสันสกฤต คือ มณีปุระ (Manipura) อยู่ตรงไขสันหลังตรงจุดสะดือ สัญญลักษณ์เป็นดอกบัวสิบกลีบ  สีที่สัมพันธ์กันคือ สีเหลือง  เครือข่ายทางกายภาพของระบบ ( Solar Plexus) คือ กระเพาะอาหาร ตับบางส่วน มีคุณสมบัติ คือ กายภาพ รูปธรรมและจิตวิญญาณ ความพอใจ ความใจกว้าง มีศีลธรรม

จักระที่ 4   Heart – Honors the heart  เป็นศูนย์รวมของความรักที่แท้จริง ความเมตตากรุณา ความเสียสละ ชื่อสันสกฤต คือ อนาหตะ (Anahata) ตำแหน่งอยู่ตรงหัวใจ สัญญลักษณ์เป็นดอกบัวสิบสองกลีบ สีที่สัมพันธ์กันคือ  สีเขียว เครือข่ายทางกายภาพของระบบ (Cardiac Plexus) คือ หัวใจ การหายใจ มีคุณสมบัติ  ที่เกี่ยวข้องกับความรัก ความร่าเริง

จักระที่ 5 Throat – Honors the communication เป็นจักระที่เกี่ยวข้องกับระบบทางเดินหายใจ

ชื่อสันสกฤต คือ วิสุทธิ (Vishuddhi) อยู่ตรงต่อมไธรอยด์ สัญญลักษณ์เป็นดอกบัวสิบหกกลีบ  สีที่สัมพันธ์กันคือสีนำ้เงิน เครือข่ายทางกายภาพของระบบ ( Cervical Plexus) คือ  ต่อมไทรอยด์ คอ แขน ปาก ลิ้น หน้า มือ ไหล่ มีคุณสมบัติ เกี่ยวข้องกับจิตสำนึกของการรวมกลุ่ม ความอ่อนหวาน   ความสุขุม ความไม่ก้าวร้าว การสื่อสารที่ดี

จักระที่ 6 Third Eye – Honors the psychic เป็นจักระที่เปรียบเหมือนดวงตาแห่งปัญญา

ชื่อสันสกฤต คือ อาชญะ (Ajna) ตั้งอยู่ตรงกลางหน้าผาก สัญญลักษณ์เป็นดอกบัวสองกลีบ สีที่สัมพันธ์กันคือสีคราม เครือข่ายทางกายภาพของระบบ คือ ต่อม pineal & pituitary การมองเห็น การได้ยิน ความคิด ความมีเงื่อนไข มีคุณสมบัติ เกี่ยวกับการให้อภัย ควบคุมอัตตา (ego) และความมีเงื่อนไข (super ego)

จุดที่ 7 Crown – Honors spiritual เป็นศูนย์กลางควบคุมทุกจักระในร่างกาย เป็นจุดรับพลังจักรวาลและกระจายไปทั่วร่างกาย

ชื่อสันสกฤต คือ  สหัสราระ( Sahasrara)  ตำแหน่งสูงสุดกลางกระหม่อม สัญญลักษณ์เป็นดอกบัวพันกลีบ  สีที่สัมพันธ์กันคือสีม่วง เครือข่ายทางกายภาพของระบบ (Limbic Areas) คือ สมองส่วนกลาง มีคุณสมบัติ  เกี่ยวกับการตระหนักรู้ในตนเอง

เป็นศูนย์รวมของคุณสมบัติทั้งหมด  ความเงียบ